• BIST 106.239
  • Altın 161,321
  • Dolar 3,8713
  • Euro 4,5671
  • Kayseri : 17 °C
  • Ankara : 12 °C
  • İstanbul : 17 °C

Alevilerden Başbakan'a Destek

Alevilerden Başbakan'a Destek
Dersim belgelerini açıklayan Başbakan'a alevilerden destek gelirken, Kılıçdaroğlu'na "özür dile" çağrısı yapıldı.
Alevîlerden Başbakan'a destek, Kılıçdaroğlu'na 'sen de özür dile' çağrısı

Başbakan Tayyip Erdoğan'ın Dersim belgelerini açıklayarak "devlet adına özür dilemesi" Alevi aydınlar tarafından 'tarihi bir adım' olarak nitelendirildi. Aleviler, şimdi aynı tavrı CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu'ndan bekliyor. Görüşler özetle şöyle:

Alevi Dernekleri Federasyonu Kurucu Başkanı Metin Tarhan: Yaşanmış bir geçmişin kusurlarını örtmekle acılar kapanmıyor. Katliamdan sorumlu bir devlet, devlet yetkilileri bundan dolayı özür diliyorsa bu, büyük bir erdemdir. O dönemi bugüne taşıyan siyasî partilerin de özür dilemesi gerekir.

O dönemin kendi koşulları olmakla birlikte bir katliam ve temizliğe dönüşen vakanın iktidar olan bir partisinin döneminde yapılması son derece talihsizlik ve kabul edilemez."

Toplumsal Olayları Araştırma ve Yüzleşme Derneği Başkanı Cafer Solgun: Günlük siyasî çekişmelerin, polemiklerin ötesinde başbakan sıfatını taşıyan birinin devlet adına Dersim 38 katliamının altını çizerek özür dilemesi önemlidir, tarihîdir ve mutlaka sonuçları olması gereken bir gelişmedir. İnsanlar, kimliklerini gizleyerek yaşamak zorunda kaldı. O günlerden bugüne gelinmiş olunması, en azından bundan sonrası adına bizi umutlandıran, heyecanlandıran bir gelişme.

Erdal Doğan (Avukat): Bu samimiyetin gereği olarak Dersimlilerin diğer talepleri de yerine getirilmeli. Dersim kimliği üzerinde inanç, dil, isim gibi hakların verilmesi gerekiyor. Genelkurmay arşivi herkese açılmalı. Doğa karşıtı barajların durdurulması ve anadilde eğitimin verilmesi gerekiyor. 1990'larda katliamın devamı saydığımız yakılan ve boşaltılan 400 kadar köy sakini tekrar kendi yurtlarına dönmeli. Hem 1938'de hem 1990'larda yapılan katliamların toplu mezar yerlerindeki kemikler ortaya çıkarılarak yakınlarına teslim edilmeli ve oralara anıtlar dikilmeli.

Dünya Ehl-i Beyt Vakfı Başkanı Fermani Altun: Dersim, Cumhuriyet döneminin en büyük utancı ve 20'nci yüzyılda yaşanan 2'nci Kerbela katliamıdır. Dersim olayını tarihten kalmış olay olarak göstermek ve kapatmaya çalışmak büyük gaflettir. CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun Dersim ile ilgili tavrı, bugüne kadar sürdürdüğü yeteneksiz, basiretsiz ve zavallı siyasî yöneticiliğinin yeni bir halkasıdır. Kendisine tavsiyemiz, ne Dersim'i ne de Alevi toplumunu daha fazla rencide etmeden istifa etmesidir.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın Dersim hakkında açıkladığı 4 belgede Dersim ile ilgili alınan kararlar ve bölgeye yapılan harekatın sonuçları yer alıyor.

Erdoğan'ın bugün açıkladığı belgeler, Jandarma Umum Komutanlığınca hazırlanan Dersim Raporu, 1935'te çıkarılan Tunceli Vilayetlerinin İdaresi Hakkında Kanun, İçişleri Bakanlığınca hazırlanan Tunceli'de 1936'dan itibaren yürütülen harekatın neticesine dair rapor, icraatın neticesini gösterir cetvel ve Tunceli'nden 11 bin 683 kişinin sürüldüğünü belirten, 2 bin kişinin daha sürülmesini karara bağlayan Bakanlar Kurulu kararından oluşuyor.

Dersim ile ilgili ilk belge; Jandarma Umum Komutanlığınca hazırlanan Dersim Raporu. Sadece 100 adet basılan ve "Gizli ve zata mahsustur" damgalı raporda, özellikle Şeyh Sait İsyanı'nın ardından diğer Doğu illeri ile beraber Dersim'in de önemle dikkate alındığı belirtiliyor.

Raporda yer alan bazı ifadeler şöyle:

"Dersim gittikçe Kürtleşiyor, mefkureleşiyor, tehlike büyüyor. Seyit Rıza'nın hükümete karşı takındığı vaziyetten kendisine husumetleri hasabile müteessir olan bazı aşairin hissiyatının da istifadeye çalışılacaktır.

Dersim, Hükümeti Cumhuriye için bir çibandır. Bu çiban üzerinde kat'i bir ameliye yapmak ve ihtimalatı elimeyi önlemek, selameti memleket namına farzı ayindir.

Son derece zeki, kurnaz ve dessas olan bu halk. Hükümetin naif veya kuvvetli bulunduğuna göre mütcaviz veya mutavaatkardır..."

1935'te çıkarılan "Tunceli Vilayetlerinin İdaresi Hakkında Kanun" belgesinde ise ilin mülki ve askeri yönetimiyle ilgili esaslar yer alıyor.

DERSİM'DE NELER YAŞANDI?

Başbakan Erdoğan, Dersim olaylarına ilişkin dönemin tanıklarının anılarından da örnekler verdi. Dersim olayları sırasında asker olan Muhsin Batur'un, anılarında "İki aya yakın Dersim'de görev yaptım. Okuyucularımdan özür diliyorum ve yaşantımın bu bölümünü anlatmaktan kaçınıyorum." ifadelerini kullandığını dile getirdi.

Ünlü şair Necip Fazıl'ın 'Son Devrin Din Mazlumları' isimli kitabına da temas ederek, Dersim olaylarıyla bu kitapla tanıştığını belirtti. 'Yaşananlara sadece insan gözlüğüyle bakan' kitabın CHP tarafından yasaklandığını hatırlatan Başbakan, kitaptaki katliam örneklerini şöyle aktardı: "Babalarını arayan ve yanına gitmek istediklerini söyleyen iki masum çocuk Hozat kaymakamı tarafından süngületilerek babalarının yanına gönderiliyor. Kendisinin öğretmen ve köy halkıyla alakasız bir şahıs olduğunu iddia ederek, alevler içinden fırlamak isteyen bir genç, kalasla alevlerin içine itiliyor ve karşısında da sigara içiliyor. Mazgirt Tersemek nahiyesinin halkı doğranmakta. Merhamet sahiplerinden biri, bir ile on yaş arasında 20 kadar çocuğu alıp bir derenin içine saklamıştır. Vaziyet birden haber alınıyor. Çocukların öldürülmeleri emri veriliyor. Fakat bu emri yerine getirebilecek kimse bulunamıyor. En katı yürekliler bile, böyle müdafaasız masumlara silah kullanamayacaklarını söylemeye mecbur kalıyorlar. Nihayet kara suratlı bir adam bulunuyor ve bir dere içinde titreşe titreşe bekleyen 20 masumun işi bitiriliyor."

SEYİT RIZA'NIN YÜREK BURKAN ÖYKÜSÜ

Başbakan Erdoğan, konuşmasında o dönem idam edilen Seyit Rıza'ya da yer verdi: "Dersim vakasının en büyük mazlumlarından Seyit Rıza'nın hikâyesi ise ayrıca yürek burkucu. Yahu bunları anlatıyorum, bunlar mı sıkıntı veriyor, Kılıçdaroğlu ve yahut senin zihniyetine, senin inancına, bunlar mı ters düşüyor? Dönemin Malatya Emniyet Müdürü İhsan Sabri Çağlayangil, bir röportajda bunu şöyle anlatıyor: Seyit Rıza, meydan insan doluymuş gibi sessizliğe ve boşluğa hitap etti: Evlad-ı kerbalayıkh, bi hatayıkh, yani Kerbala'nın çocuklarıyız. Biz hatasızız. Ayıptır, zulümdür, cinayettir."

O BELGELERDE YER ALANLAR

BELGE 1: 1935 tarihli Tunceli Vilayetinin İdaresi Hakkında Kanun. Bu kanunun ilk maddesinde "Tunceli vilayetine, korkomutan rütbesinde bir zat vali ve kumandan olarak seçilir." ifadesi yer alıyor. Böylece vali ve kumandana ailelerini bir yerden bir yere göç ettirebilme yetkisi tanınıyor. Başbakan, bu kanuna dayanarak, hazırlıkların yapıldığını, 1937, 1938 ve 1939 yıllarında Dersim'de büyük bir dram yaşandığını söyledi. Erdoğan, "Havadan, karadan, toplarla, hatta gaz bombalarıyla, Dersim'de hareket eden her şey, çocuklar, kadınlar katlediliyor." ifadelerini kullandı.

BELGE 2: 2 Kasım 1939 tarihli Jandarma Komutanlığı'ndan Başbakanlık'a gönderilen belge. Bu belgede Dersim'e yapılan müdahalenin ölü, diri ve teslim olanların bilançosu veriliyor. Buna göre 1936, 1937, 1938 ve 1939'da toplam 13 bin 806 kişi öldürüldü. Belgenin altında dönemin İçişleri Bakanı Faik Öztrak'ın imzası yer alıyor.

BELGE 3: 23 Aralık 1938 tarihli Bakanlar Kurulu kararı. Bu kararda Tunceli'den 11 bin 683 kişinin sürüldüğü belirtiliyor, 2 bin kişinin daha sürülmesi karara bağlanıyor. Bu dönemde İsmet İnönü'nün cumhurbaşkanı olduğunu hatırlatan Erdoğan, "Bütün bu sürgünlerin altında, bu öldürmelerin altında İnönü'nün imzaları var. İmzalardan bir isim daha dikkatimi çekti. Bayındırlık Bakanı Ali Çetinkaya. Ali Çetinkaya, İskilipli Atıf Hoca'yı düzmece bir mahkemeyle, 'kararın infazına, şahitlerin sonra dinlenmesine' diyerek idam eden, Kel Ali lakaplı hakim." diye konuştu.

BELGE 4: 27 Eylül 1938 tarihli rapor. Bu raporda Dersim operasyonlarının hemen ardından, Sason'da yapılan temizlik ve takip operasyonlarına ilişkin kayıtlar yer alıyor. Sason bölgesinde 834 kişinin öldürüldüğü, diri tutulan ve teslim olanların tamamının batıya göç ettirildiği ifade ediliyor. Raporda İçişleri Bakanı Şükrü Kaya'nın imzası bulunuyor.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2010 Kayseri News | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0352 231 31 39 | Haber Yazılımı: CM Bilişim