• BIST 122.620
  • Altın 296,703
  • Dolar 5,9151
  • Euro 6,5562
  • Kayseri -2 °C
  • Ankara 0 °C
  • İstanbul 3 °C

KAYSERİ BASIN MÜZESİ

Veli Altınkaya

Kayseri çok sayıda medeniyete beşiklik etmiş bir şehir. Bu şehrin basın tarihinin de varoluş süreci içerisinde köklü olması gerekmez mi?

Elbette öyle… Kayseri’nin köklü bir basın tarihi de var… Kayseri’de ilk gazetenin 29 Ağustos 1910’da çıkartıldığını sürekli dillendiriyoruz. Bizdeki vesikalara göre bu tarihten önce yayınlanmış bir gazete yok… Ancak matbaa konusunda bildiklerimizi sanki yenileyecek gibiyiz.

Kayseri’de ilk matbaanın Osmanlı dönemindeki Vilayetler Kararnamesi’ne bağlı olarak dönemin Mutasarrıfı Muammer Bey tarafından kurulduğunu biliyoruz… Elimizde var olan bütün kayıtlar ‘şimdilik’ böyle. ‘Şimdilik’ diyorum bakın neden? Cemiyetimizin öncülüğünde kurulacak olan Basın Müzesi ile ilgili Erciyes Üniversitesi İletişim Fakültesi’ndeki hocalarımızın bir bölümü veri çalışması yapıyorlar. Kayseri’de ne kadar gazete dergi yayınlanmış, ilk matbaa ne zaman kurulmuş, televizyon, radyonun bu şehirdeki tarihi ne? İnternet siteleri başta, dijital medyanın şehirdeki etkisi ve mazisi ne kadar?

Bu işin bilimini yapan öğretim üyesi, araştırma görevlisi, doktora ve yüksek lisans öğrencisi arkadaşlarım ‘Kayseri Basın Tarihi’ üzerine hummalı bir çalışma yapıyorlar. Ahmet Hilmi Kalaç Kayseri’de ilk gazetenin kuruluşunu da anlattığı ‘Kendi Kitabım’ da Mutasarrıf (sonra vali) Muammer Bey’in gayretleri ile kurulan ‘Vilayet Matbaası’ndan uzun uzun bahseder… Yukarıda ‘şimdilik’ demiştim, ERÜ İletişim’deki arkadaşlarımız yaptıkları araştırma esnasında şehrimizdeki ecnebilerin Muammer Bey’in 1910’da kurduğu matbaadan yaklaşık 30 yıl kadar önce Zincidere bölgesinde bir küçük matbaa kurduklarına dair bilgilere ulaştıklarını söylüyorlar. Ama bu bilginin tarihi vesikalarla teyit edilmesi lazım…

Muammer Bey’in öncülüğünde 1910’da kurulan ‘Vilayet Matbaası’ndan önce Ermeniler’in şehre getirdikleri küçük bir pedallı makine ile Majak adlı bir gazete çıkarma girişiminde bulunduklarını biliyoruz. Zincidere’de Milli Mücadele yıllarında (1922) ‘Türk Ortodoksluğunun Sedası’ adıyla Rum zannettiğimiz Hristiyan Türklerin gazete çıkarttığını biliyoruz. Bakalım Kayseri’de matbaanın kuruluşunun tarihini ne kadar eskiye götürebileceğiz.

Muammer Bey’in ilk matbaayı kurmasının üzerine Müftüzade Mehmed Said Efendi uzun bir mersiye yazar. Sadece bir müfredini buraya alayım o şiirin.

Bir matbaanın Kayseri’de olması te’sis,

Ez cümle-i eltaf-ı ataya-ı maarif….

Diyor ki Müftüzade, ‘Kayseri’de bir matbaanın kurulması, kısaca maarifin bir lütfu, bir armağanıdır’

Biz elimizdeki vesikalarla hareket ettiğimizde, Mutasarrıf Muammer Bey’in talimatı ile ilk gazetenin 29 Ağustos 1910’da Maarif Encümeni adına Turanlı Yunus Bekir’in sahipliği, Ahmet Hilmi Kalaç’ın başyazarlığı ve riyasetinde yayınlandığını görüyoruz.

O tarihten bu zamana kadar yüzlerce gazete, dergi, radyo, tv ve yeni dönemde de dijital medya organları bu şehirde faaliyet göstermiş… Kuracağımız Basın müzesi inşallah İstanbul, İzmir, Kocaeli Cemiyetleri tarafından kurulmuş basın müzelerinden sonra Anadolu’daki en kapsamlı, köklü müzelerden biri olacak.

Müze fikri nasıl oluştu, ona ayrıca geleyim ama bir tespit yapmama izin verin lütfen.

Büyük Atatürk’ün talimatı ile kurulan Tayyare Fabrikası (1926) ve Sümer Bez Fabrikası (1934) bu şehrin makine ve tekstil sektöründe sanayileşmesine nasıl öncülük etmişse, Muammer Bey’in kurdurduğu Vilayet Matbaası da Kayseri’de özel sektör matbaacılığının ve gazeteciliğin gelişmesine liderlik etmiştir. Mekteb-i Ali Osmani’de öğretmenlik tahsili yapan Mehmet Yeğenağa, uzak bir yere tayini çıkınca gitmemiş ve Vilayet Matbaası’nda ‘Musahih’ yani ‘Düzeltmen’ olarak işe başlamış; sonra İstanbul’dan gelen ve maatbanın ustalığını yapan kişiden mürettiplik dahil her şeyi öğrenmiş… Mehmet Yeğenağa bir süre Vilayet Matbaası’nda çalıştıktan sonra Tevfik Mülayim’in Kayseri’de ilk özel sektör matbaası ve yayınevi olarak 1927’de kurduğu ‘Yeni Matbaa’da işe başlamış ve sonra Musa Gündeş ile birlikte ‘Sümer Matbaası’nı kurmuş. Tevfik Mülayim 1928’de de Ülker Gazetesi’ni yayınlamaya başlamış. Mehmet Yeğenağa, kayınbiraderi olan Cemal Şapçı’nın büyük oğlu Hacı Ali Şapçı’yı ilkokulu bitirdikten sonra yanına almış ve böylece Şapçı Ailesi de matbaacılığa ilk adımını atmış.

Özetle, bu şehrin basın tarihinde önemli yerleri olan Mülayim, Yeğenağa, Şapçı gibi ailelerin matbaacılık ve gazeteciliğe başlamasında aslında Vilayet Matbaası’nın rolü büyüktür.

Peki bu ‘Basın Müzesi’ fikri nereden çıktı?

Mayıs 2018’de seçilen Cemiyetimiz yönetim kurulu, dönemin belediye başkanlarına da nezaket ziyaretinde bulundu. Dönemin Melikgazi Belediye Başkanı Memduh Büyükkılıç’ı ziyaretimizde yönetim kurulundaki arkadaşlarımız, “Başkanım, eski Kayseri Mahallesi’nde restore ettiğiniz ODTÜ Konağı’nı bize tahsis etseniz de buraya basın müzesi kursak” dediler. Sağ olsun Memduh Başkan da teklifi olumlu karşıladı ve başvurumuz üzerine Belediye Meclisi tahsisi onayladı. Kültür Bakanlığı da olur verdi. Ancak konağı belediyeye tahsis sözleşmesinde ODTÜ Vakfı’nın da olurunun alınacağı yolunda bir hüküm varmış. ODTÜ Rektörü hiçbir gerekçe göstermeden bu konağın basın müzesi olmasını engelledi. Memduh Büyükkılıç, Büyükşehir Belediye Başkanı seçildikten sonra sağ olsun Meclis kararı ile bize Tavukçu Mahallesi’ndeki bu tarihi binayı tahsis etti.

Basın müzesi kurulması ile ilgili olarak Erciyes Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Çalış ve ve Orta Anadolu Kalkınma Ajansı(ORAN) Genel Sekreteri Ahmet Emin Kilci ile protokol yaptık. ORAN, ERÜ İletişim Fakültesi’ndeki hocalarımıza danışmanlık hizmetlerinin karşılığında bir miktar maddi destek sağladı. ERÜ İletişim’deki hocalarımızın çalışmaları yoğun bir şekilde sürüyor. Sağ olsun Memduh Başkan sadece binanın tahsisi değil, tefrişi konusunda da Genel Sekreter Yardımcısı Hamdi Elcuman’a ‘yardımcı olun’ talimatı verdi.

İnşallah ‘Kayseri Gazeteciler Cemiyeti Basın Müzesi’ni 2020’nin ilk yarısında hizmete sunacağız. Bu konuya katkı veren herkese şimdiden teşekkürü borç biliyorum. Hayırlısı ile müzemizin açılışında görüşmek dileğiyle

Bu yazı toplam 269 defa okunmuştur.
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2010 Kayseri News | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0352 231 31 39