CHP’Lİ AŞKIN GENÇ: SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI, SANAYİNİN OMURGASI OLAN KÜÇÜK İŞLETMELERİ DEĞİL, ZATEN GÜÇLÜ OLAN KESİMLERİ DESTEKLİYOR

KOBİ’lere, kooperatiflere ve OSB’lere ayrılan pay ise yüzde 3’ün altında. Yani Bakanlık, sanayinin omurgası olan küçük işletmeleri değil, zaten güçlü olan kesimleri destekliyor. İmalat sanayinde kapasite kullanım oranı yüzde 74,2’ye kadar düşmüş, 100 tezgâhtan 26’sı atıl durumdadır. Yani sanayici üretim yapamıyor, çünkü finansmana erişemiyor, çünkü Bakanlık bütçesinden reel sektöre akan kaynak yetersiz” dedi.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda, 2026 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifinin görüşmeleri devam ediyor.

CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve bağlı kuruluşların bütçe teklifi görüşmelerinde yaptığı konuşmada; Bakanlığın, 2024 Kesin Hesabı’na göre KOBİ’lere, kooperatiflere ve OSB’lere ayrılan payın yüzde 3’ün altında olduğunu kaydetti.

İmalat sanayinde kapasite kullanım oranının yüzde 74,2’ye düştüğünü ifade eden CHP’li Genç, 100 tezgâhtan 26’sının atıl durumda olduğunu vurguladı.

“Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 2026 bütçesi, üretim ve istihdamı güçlendirmekten uzak bir bütçedir” diyen Genç, konuşmasında şunları ifade etti:

“Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 2024 kesin hesabına göre toplam harcaması 89 milyar TL, ödenek üstü harcama olmamasına rağmen yaklaşık 3 milyar TL kullanılmamış kaynak bulunmaktadır. Ancak bu kaynağın reel ekonomiye dönüşüm oranı, yani ‘her bir harcanan liranın üretime ve istihdama etkisi’ açıklanmamıştır. 2024 Faaliyet Raporu’na göre Bakanlık 310 milyar TL’nin üzerinde yatırım teşvik belgesi düzenlemiştir, fakat bu belgelerin ne kadarının yatırıma dönüştüğü bilinmemektedir. Yani sorun, sadece bütçenin büyüklüğü değil; harcamanın da etkinliğidir. Bu bütçe, üretime mi gidiyor, yoksa kağıt üzerinde ‘teşvik edilmiş ama başlamamış projelere’ mi, bunu bilmiyoruz.

Bütçe teklifine dair bir diğer dikkat çekici konu da kurumlar arası dengelerdeki değişimdir. 2025 yılında Diyanet İşleri Başkanlığı’nın bütçesi 130 milyar 119 milyon TL, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bütçesi ise 124 milyar 498 milyon TL idi. Yani üretimi, yatırımı, sanayiciyi ilgilendiren bir bakanlığın bütçesi, Diyanetin gerisindeydi. Ancak bu yıl tablo değişmiş. Çok şükür Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın bütçesi az da olsa geçmiş Diyaneti.

“2025’te 7 bin 300 olan teşvik belgesi sayısı 2026’da 5 bin 900’e düşüyor”

Bakanlığın 2026 bütçesinde yatırım teşvik sistemi için ayrılan kaynaklar ciddi oranda artırılıyor; fakat 2026 performans göstergelerinde dahi düzenlenen teşvik belgesi sayısının azalacağı öngörülüyor. 2025’te 7 bin 300 olan sayı 2026’da 5 bin 900’e düşüyor. Yani ‘daha az belgeyle daha çok yatırım’ hedefi ortaya konuluyor ama bunun gerekçesi açıklanmıyor.

Bu çelişki, teşvik sisteminin sürdürülebilirliğini sorgulatıyor. Üstelik, 2026 hedeflerinde yüksek teknoloji yatırımlarının imalat sektörü içindeki payı yüzde 44’te sabitlenmiş durumda; yeni bir sıçrama hedefi de yok.

“Performans göstergelerinde karbon azaltımı veya enerji verimliliği hedefi yer almıyor”

Bakanlık 2024 Faaliyet Raporu’nda ‘yeşil dönüşüm’ ve ‘dijitalleşme’yi temel öncelik ilan etmiş. Ancak 2026 bütçesinde bu alanlara yönelik özel bir mali program bulunmuyor. Avrupa Yeşil Mutabakatı’na uyum için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesinde kurulan ‘Yeşil Sanayi Programı’nın bütçesi sınırlı; performans göstergelerinde karbon azaltımı veya enerji verimliliği hedefi yer almıyor. Küresel rekabetin ‘karbon nötr üretim’ ekseninde döndüğü bir çağda, Türkiye hâlâ ‘verimlilik’ yerine ‘teşvik belgesi sayısı’yla başarıyı ölçüyor.

“KOBİ’lere, kooperatiflere ve OSB’lere ayrılan pay yüzde 3’ün altında”

2024 Kesin Hesabı’na göre cari transferlerin yüzde 97’si Hazine yardımı ve büyük sermaye transferlerinden oluşuyor; KOBİ’lere, kooperatiflere ve OSB’lere ayrılan pay ise yüzde 3’ün altında. Yani Bakanlık, sanayinin omurgası olan küçük işletmeleri değil, zaten güçlü olan kesimleri destekliyor. Oysa ülkemizin ihtiyacı, ihracatçı ve üretici KOBİ’lerin Ar-Ge’ye erişimini kolaylaştırmak, OSB’lerde enerji maliyetlerini düşürmek ve yerli üretimi teknolojiye dönüştürmektir.

2026 Performans Programı’na göre, proje bazlı teşvik kapsamındaki desteklerin toplam yatırım teşvikleri içindeki payı yüzde 80’den yüzde 82’ye çıkacak ama desteklenen proje sayısı 15 civarında kalacak. Yani daha az proje, daha fazla kaynak. Bu tablo verimlilik değil, kaynak yoğunluğu demektir. Bu nedenle, Plan ve Bütçe Komisyonu olarak bu programların bağımsız etki analizleri yapılmadan yeni kaynak aktarılmasına karşı çıkmamız gerekiyor.

“2026 bütçesinde faiz giderleri yine büyüyor ama üretim teşvikleri artmıyor”

İmalat sanayinde kapasite kullanım oranı yüzde 74,2’ye kadar düşmüş, 100 tezgâhtan 26’sı atıl durumdadır. Yani sanayici üretim yapamıyor, çünkü finansmana erişemiyor, çünkü Bakanlık bütçesinden reel sektöre akan kaynak yetersiz. 2026 bütçesinde faiz giderleri yine büyüyor ama üretim teşvikleri artmıyor.
Bu tablo bize gösteriyor ki Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 2026 bütçesi, ‘yüksek teknoloji, yeşil dönüşüm ve bölgesel kalkınma’ gibi süslü başlıklar taşımakla birlikte, gerçekte üretim ve istihdamı güçlendirmekten uzak bir bütçedir.”