SORGUM BİTKİSİNDEN KANSERE YÖNELİK İLAÇ TASARIMI

Kayseri’de düzenlenen 57’nci TÜBİTAK Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması Bölge Sergisi’nde, 17 yaşındaki lise öğrencisi Kadri Viçitirni ve ekibi, sorgum bitkisinden yola çıkarak geliştirdikleri kansere yönelik ilaç tasarımı projesiyle dikkat çekti.

İstanbul’da yaşayan Kadri Viçitirni, yaklaşık 2 yıl önce danışman öğretmeni Gökhan Hallemir ile başlattığı çalışmasını, son iki ayda ekip arkadaşları Nehir Meriç (16) ve Kayseri’de yaşayan Rana Köroğlu (16) ile birlikte yoğunlaştırdı.

Proje, Türkiye’nin ilk ve en büyük Hesaplamalı İlaç Tasarım Merkezi (HİTMER)’de, Prof. Dr. Serdar Durdağ ve Mine İsaoğlu’nun danışmanlığında yapılan bilgisayar destekli analizlerle ileri aşamaya taşındı.

Sorgum bitkisiyle ilgili bilgi veren Viçitirni, “Sorgum bitkisi, Türkiye’de özellikle Adana ve Bursa çevresinde yaygın olarak yetişen, çok hızlı büyüyebilen ve sınırlı gübreyle üretilebilen bir bitkidir.

Ana vatanı Afrika’dır. Uzun kök yapısına sahip olduğu için az suyla da büyüyebilir ve oldukça verimli bir bitkidir.

İlaç elde etme sürecinde sorgum bitkisi öncelikle HPLC yöntemiyle ekstrakte edilmektedir. Elde edilen moleküller tek tek Swiss Target Prediction sistemine yüklenmekte, ardından belirli proteinlerle etkileşimleri incelenmektedir. Bağlanma enerjileri ölçülerek bu moleküllerin gerçekten ilaç olma potansiyeli taşıyıp taşımadığı test edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda moleküllerin sahte bağlanma yapmadığı ve ilaç adayı olabileceği kanaatine varılmıştır. İnsilikotestlerimizi Prof. Dr. Serdar Durdağ hocamızın ve Mine İsaoğlu hocamızın eşliğinde HİTMER’de tamamladık ve bu süreci tescillemiş olduk” ifadelerini kullandı.

 “OLDUKÇA YÜKSEK DOKİNG SKORLARI VERMİŞTİR” 

İlacın diğer ilaçlardan daha etkili olduğuna dikkat çeken Viçitirni, “Günümüzde kullanılan kanser ilaçlarının ortalama doking skorlarının yaklaşık eksi 7,5 civarında olduğu bilinmektedir.

Bizim elde ettiğimiz moleküller ise eksi 9,86 gibi oldukça yüksek doking skorları vermiştir. Bu skorların elde edildiği hedef proteinler, özellikle meme kanseri, rahim ağzı kanseri ve pankreas kanserinde etkili olan SEDEF proteinleridir. Projemizi TÜBİTAK yarışmaları aracılığıyla daha ileriye taşımayı, yurt dışında düzenlenen Intel ISEF’te ülkemizi temsil etmeyi ve Türkiye’nin Milli Teknoloji Hamlesi’ne katkı sunmayı hedefliyoruz.

Önümüzdeki süreçte de Hesaplamalı İlaç Tasarım Merkezi’nde Prof. Dr. Serdar Durdağ hocamızın önderliğinde çalışmalarımıza devam ederek, projeyi 2-3 yıl içerisinde raflarda yer alabilecek bir ilaç haline getirmeyi amaçlıyoruz” diye konuştu.